Czy pracownik musi wykazać, że nie ponosi winy za wypadek przy pracy?

christopher-burns-368617-unsplash

Christopher Burns

Był wypadek przy pracy, ale pracownik nie ponosi za niego winy. Kto to musi wykazać?

Ubezpieczony jest zupełnie pozbawiony prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego z tytułu wypadku przy pracy m.in. gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Chociaż ustawodawca posługuje się wyrażenie „udowodnione naruszenie” nie wskazał, kto to naruszenie ma udowodnić. Nie wskazał również, czy istnieje domniemanie przyczynienia bądź nieprzyczynienia się ubezpieczonego do wypadku przy pracy. Ustawodawca posłużył się wyrazem „udowodnione” aby zaznaczyć, że przyczynienie ubezpieczonego musi być bezsprzeczne.

Według poglądów doktryny, zapis ustawy można rozumieć w ten sposób, że obowiązek udowodnienia okoliczności wyłączających prawo ubezpieczonego do świadczeń ciąży na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. To ZUS jako podmiot wypłacający świadczenia ma największy interes w tym, aby udowodnić przyczynienie się ubezpieczonego do wypadku. Jeżeli zatem ZUS chce odmówić wypłaty świadczenia ubezpieczonemu, musi przedstawić dowody na jego winę wypadku i to taką, która skutkuje utratą przez niego świadczeń.

Bez wątpienia w postępowaniu dotyczącym wypłaty świadczeń nie można zastosować zasad obowiązujących w prawie cywilnym tj. dowody na poparcie faktu przedstawia ten, kto z faktu tego wywodzi dla siebie korzyść. Gdyby taka zasada obowiązywała również na gruncie tej ustawy, w jej treści musiałoby się znaleźć wyraźne odesłanie w tym zakresie. Takiego odesłania ustawodawca nie zawarł jednak w przedmiotowej ustawie.

 

Reklamy

Wypadek przy pracy na terenie obcego zakładu pracy

patrick-hendry-532214-unsplash

Patrick Hendry

Wykonywanie niektórych zawodów wiąże się z odwiedzaniem kontrahentów czy po prostu pracą na terenie obcego zakładu pracy.

Kto jest wtedy odpowiedzialny za wszczęcie i przeprowadzenie procedur w związku z wypadkiem przy pracy? Pracodawca poszkodowanego pracownika czy pracodawca zakładu pracy, na ternie którego on przebywał?

Zespół powypadkowy powołuje pracodawca poszkodowanego. Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku dokonuje zespół powypadkowy, w obecności przedstawiciela pracodawcy, na którego terenie miał miejsce wypadek.

Pracodawca, na którego terenie miał miejsce wypadek ma również inne obowiązki, w szczególności:

  • zapewnić udzielenie pomocy poszkodowanemu,
  • zabezpieczyć miejsce wypadku,
  • zawiadomić niezwłocznie o wypadku pracodawcę poszkodowanego,
  • udostępnić miejsce wypadku i niezbędne materiały oraz udzielić informacji i wszechstronnej pomocy zespołowi powypadkowemu ustalającemu okoliczności i przyczyny wypadku.

Pracodawcy ci mogą się jednak dogadać, że procedurą ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku zajmie się pracodawca, na którego terenie miał miejsce wypadek. Sporządzoną dokumentację powypadkową przekaże on pracodawcy poszkodowanego pracownika.

Karta wypadku w związku z wypadkiem w drodze do lub z pracy

helloquence-51716-unsplash

Helloquence

Karta wypadku jest sporządzana w dwóch sytuacjach:

  • w celu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku w drodze do lub z pracy,
  • w celu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, mającego miejsce podczas wykonywania czynności na podstawie umowy innej niż umowa o pracę, w związku z którą uiszczane są składki na ubezpieczenie wypadkowe.

W tym wpisie opisałam procedurę sporządzania protokołu wypadkowego, natomiast w poprzednim wpisie opisałam procedurę sporządzania karty wypadku przy pracy.

Niniejszy wpis poświęcę procedurze sporządzania karty wypadku w związku z wypadkiem w drodze do lub z pracy.

Poszkodowany, który uległ wypadkowi w drodze do/z pracy zawiadamia niezwłocznie lub po ustaniu przeszkód uniemożliwiających niezwłoczne zawiadomienie o wypadku pracodawcę lub stosowny podmiot. To oni są obowiązani do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku i sporządzenia karty wypadku.

Zdarzenie może być uznane za wypadek w drodze do/z pracy w oparciu o:

  • oświadczenia poszkodowanego, członka jego rodziny lub świadków co do czasu, miejsca i okoliczności zdarzenia;
  • informacji i dowodów pochodzących od podmiotów badających okoliczności i przyczyny zdarzenia lub udzielających poszkodowanemu pierwszej pomocy;
  • ustaleń sporządzającego kartę.

W ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku, pracodawca i stosowny podmiot są zobowiązani do sporządzenia karty wypadku, zgodnie z oficjalnym wzorem. Odmowa uznania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy wymaga uzasadnienia. Kartę sporządza się w dwóch egzemplarzach (jeden dla poszkodowanego lub członka jego rodziny, drugi przechowuje się w dokumentacji powypadkowej).

Porównując przepisy dotyczące protokołu powypadkowego oraz dwóch rodzajów kart wypadków, z pewnością najbardziej szczegółowe są przepisy protokołu powypadkowego.

Karta wypadku w związku z wypadkiem przy pracy

beatriz-perez-moya-111685-unsplash

Beatriz Perez Moya

Karta wypadku jest sporządzana w celu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, mającego miejsce podczas wykonywania czynności na podstawie innej umowy niż umowa o pracę. Chodzi o osoby poszkodowane w wypadku, które nie są pracownikami ale w związku z wykonywanymi czynnościami odprowadzają składki na ubezpieczenie wypadkowe. Wykaz rodzajów umów, do których zastosowanie ma karta wypadku zamieściłam w poprzednim wpisie.

Natomiast w tym wpisie opisałam całą procedurę sporządzania protokołu wypadkowego. Mimo iż zarówno protokół powypadkowy jak i karta wypadku zawierają wynik ustaleń dotyczących okoliczności i przyczyn wypadku, inaczej ukształtowana jest procedura sporządzania tych dokumentów. Dla obu tych dokumentów wydano osobne rozporządzenia.

Poszkodowani są zobowiązani do zawiadomienia odpowiedniej osoby o wypadku przy pracy. Ustawa wypadkowa dokładnie wskazuje, kto w przypadku konkretnej umowy jest odpowiedzialny za sporządzenie karty wypadku i to właśnie tą osobę musi zawiadomić poszkodowany. Najczęściej jest to osoba, na rzecz której wykonujemy dane czynności. Tytułem przykładu: zleceniobiorca informuje zleceniodawcę, poseł informuje Kancelarię Sejmu, duchowny informuje właściwą zwierzchnią instytucję diecezjalną lub zakonną.

Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wypadku podmioty obowiązane do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku muszą powiadamiać pisemnie właściwą terenową jednostkę organizacyjną ZUS o wszczęciu postępowania dotyczącego ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Co więcej, w postępowaniu tym może uczestniczyć przedstawiciel ZUS.

Podmioty ustalają okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy, w szczególności przez:

  • zabezpieczenie miejsca wypadku w sposób pozwalający odtworzyć jego okoliczności;
  • dokonanie oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadanie warunków wykonywania pracy i innych okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku;
  • wysłuchanie wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala;
  • zebranie informacji dotyczących wypadku od świadków wypadku;
  • zebranie innych dowodów dotyczących wypadku, uznanych za niezbędne.

Po ustaleniu wszystkich okoliczności podmioty te w karcie wypadku stwierdzają czy zdarzenie stanowiło wypadek przy pracy. Jeżeli wynik jest negatywny, muszą udowodnić i wskazać dowody stanowiących podstawę takiego stwierdzenia. Kartę wypadku muszą sporządzić w ciągu 14 dni od zawiadomienia o wypadku. Karta wypadku musi być sporządzona zgodnie z oficjalnym wzorem. Kartę wypadku sporządza się w 3 egzemplarzach (dla podmiotu ustalającego, dla poszkodowanego lub uprawnionego członka rodziny, dla ZUS jeżeli ustalono wypadek przy pracy).

Podmiot sporządzający kartę wypadku musi powiadomić poszkodowanego lub członka jego rodziny uprawnionego do jednorazowego odszkodowania o możliwości zgłoszenia uwag i zastrzeżeń  do ustaleń zawartych w karcie wypadku.

Do karty wypadku dołącza się zapis wyjaśnień poszkodowanego i informacji uzyskanych od świadków wypadku, a także inne dokumenty zebrane w czasie ustalania okoliczności i przyczyn wypadku, w szczególności dokumenty sporządzone z oględzin miejsca wypadku, inne dowody dotyczące wypadku uznane za niezbędne do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, a także uwagi i zastrzeżenia do ustaleń zawartych w karcie wypadku zgłoszone przez poszkodowanego lub uprawnionego członka rodziny.

Protokół powypadkowy a karta wypadku

mikhail-pavstyuk-8436-unsplash

Mikhail Pavstyuk

Był wypadek musi być dokument.

Wiele osób myśli, że protokół powypadkowy i karta wypadku to synonimy. Chociaż dokumenty te tak naprawdę zawierają te same informacje, są wydawanie w innych sytuacjach.

Protokół powypadkowy jest sporządzany gdy poszkodowanym w wypadku przy pracy jest pracownik wykonujący pracę na podstawie umowy o pracę. Natomiast karta wypadku jest sporządzana kiedy wypadkowi przy pracy uległa osoba podczas wykonywania czynności, na podstawie umowy w związku z którą uiszczania jest składka na ubezpieczenie wypadkowe. Karta wypadku zostanie zatem sporządzona np. gdy wypadkowi ulegnie osoba pracująca na podstawie umowy zlecenie. Nadto karta wypadku jest sporządzania, kiedy miał miejsce wypadek w drodze do lub z pracy.

Poniżej prezentuje wykaz rodzajów wykonywanej pracy, co do których w przypadku wypadku przy pracy sporządza się kartę wypadku.

  • uprawianie sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe;
  • wykonywanie odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  • pełnienie mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie;
  • odbywanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący, pobierania stypendium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych;
  • wykonywanie przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych spółdzielni;
  • wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
  • wykonywanie pracy na podstawie umowy uaktywniającej,
  • współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
  • wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
  • wykonywanie zwykłych czynności związanych ze współpracą przy prowadzeniu działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
  • wykonywanie przez osobę duchowną czynności religijnych lub czynności związanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi;
  • odbywanie służby zastępczej;
  • nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego przez słuchaczy pobierających stypendium;
  • wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.