Kiedy rozpoczyna się droga do lub z pracy?

nathan-dumlao-491809-unsplash

Nathan Dumlao

Może zdarzyć się taka sytuacja, że na pierwszy rzut oka trudno stwierdzić czy dany wypadek to jeszcze wypadek przy pracy czy już wypadek w drodze do/z pracy.

Trzeba pamiętać, że uznanie wypadku jednak za wypadek przy pracy jest dużo korzystniejsze dla pracownika z uwagi na możliwości uzyskania świadczeń z tytułu wypadku. Przede wszystkim, jeżeli zdarzenie będzie uznane za wypadek przy pracy, pracownikowi przysługuje jednorazowe odszkodowanie z ZUS.

Nasze przepisy nie wskazują wprost, kiedy rozpoczyna się droga do lub z pracy. Przeglądając orzecznictwo natrafiłam na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2014 r. (sygn. akt I UK 120/14). Sąd rozpatrywał sprawę, w której nauczycielka złamała nogę na schodach w szkole w trakcie jej opuszczania po skończonych zajęciach. Sąd w wyroku wyraził następujące stanowisko: Droga do pracy rozpoczyna się z chwilą opuszczenia przez pracownika mieszkania (zamknięcia drzwi domu) i kończy się na granicy terenu władztwa zakładu pracy, natomiast droga z pracy do domu rozpoczyna się po przekroczeniu bramy zakładu pracy i wiedzie do progu domu (mieszkania) pracownika. Za wypadki przy pracy można uznać takie zdarzenia, które pozostają z nią w związku miejscowym, czasowym bądź funkcjonalnym. (…) Nie chodzi zatem wyłącznie o czynności pozostające w bezpośrednim związku z wykonywaniem pracy, ale także o życiowo normalne czynności towarzyszące świadczeniu pracy. (…) W pojęciu „wykonywania zwykłych czynności” mieszczą się również takie czynności jak dojście pracownika do stanowiska pracy, czynności poprzedzające i następujące po czynnościach produkcyjnych oraz inne czynności podejmowane przez pracownika w miejscu pracy, które nie są wprawdzie skierowane bezpośrednio na wykonywanie pracy, lecz służą pośrednio wypełnieniu obowiązków pracowniczych i są usprawiedliwione faktem przebywania pracownika w zakładzie pracy. Należą do nich przebranie się w ubiór roboczy, ochronny, a nawet pozostawienie garderoby w szatni, spożycie posiłku, udanie się do biura celem załatwienia spraw administracyjnych itp. Są to czynności niemające bezpośredniego związku z wykonywaniem pracy, ale które są prawnie i życiowo uzasadnione istotą stosunku pracy. Czynność zaś przemieszczania się pracownika do wyjścia z zakładu pracy, po zakończeniu wykonywania obowiązków pracowniczych, pozostaje w związku miejscowym, czasowym i funkcjonalnym z wykonywaniem przez niego zwykłych czynności pracowniczych.

Czyli, można powiedzieć że pracownik „jest w pracy” od momentu przekroczenia progu budynku, w którym stawia się żeby prace wykonywać  i wszystkie zdarzenia powstałe od tej chwili stanowić będą wypadek przy pracy.

Reklamy

Nagłe zdarzenie – co to znaczy?

800px-VysokePece1

Třinecké železárny

W pierwszym wpisie przedstawiłam Państwu definicję wypadku przy pracy. Czytamy tam, że wypadek to m.in. nagłe zdarzenie. Ale tak w praktyce to kiedy można powiedzieć, że zdarzenie jest nagłe?

Przede wszystkim nagłość odnosi się do czasu trwania zdarzenia. Pracownik nie może go oczekiwać ani spodziewać się. Zdarzenie to musi być nadzwyczajne i nie występujące na co dzień w toku pracy. Nagłe zdarzenie to takie, które zaskakuje pracownika swoim wystąpieniem.

Musimy wiedzieć, że nagłość ma dotyczyć wystąpienia zdarzenia i jego przebiegu, a nie skutków tego zdarzenia w postaci urazu czy śmierci. Przyczyna i skutek zdarzenia (uraz lub śmierć) nie muszą przecież nastąpić jednocześnie.

Warto tutaj zaznaczyć, że nagłość zdarzenia jest przeciwieństwem przyczyn wystąpienia choroby zawodowej. W przypadku choroby zawodowej jakiś czynnik działa na ciało pracownika przez dłuższy czas i w następstwie tego staje się on chory (np. wada wzroku u pracowników biurowych). Natomiast w przypadku wypadku przy pracy zdarzenie to jest nieprzewidywalne i praca w danym zawodzie nie musi wiązać się z powstaniem konkretnego urazu.

Zachęcam do zapoznania się z kilkoma orzeczeniami sądów, w których sądy zakwalifikowały bądź nie zakwalifikowały zdarzenia jako nagłego:

  • Zasłabnięcie ubezpieczonego rolnika, wskutek czego doszło do wciągnięcia jego ręki w pas klinowy kombajnu zbożowego podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, jest nagłym zdarzeniem wywołanym przyczyną zewnętrzną (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt I UK 205/07);

  • W konsekwencji nagłego zdarzenia zaistniałego w trakcie świadczenia pracy może dojść do pogorszenia stanu zdrowia pracownika już dotkniętego schorzeniem samoistnym i w takiej sytuacji również zaistnieje wypadek przy pracy, oczywiście o ile to zdarzenie istotnie i niewątpliwie wpłynie na zwiększenie już istniejącego uszczerbku na zdrowiu (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt III APa 8/14);

  • Pogorszenie stanu zdrowia bez związku z wykonywanymi zadaniami i będące skutkiem rozwoju samoistnego schorzenia nie będzie uznane za wypadek przy pracy, choćby wystąpiło nagle. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt III APa 8/14);

  • Wręczenie pracownikowi wypowiedzenia może stanowić dla niego zaskoczenie, nie uzasadnia to jednakże, by przypisywać mu cechę nagłości (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II PK 182/11);