Uraz lub śmierć koniecznym następstwem wypadku przy pracy

piron-guillaume-492636-unsplash

Piron Guillaume

W codzienności każdego pracownika mogą wystąpić niespodziewane zdarzenia. Ale czy każde z nich będzie wypadkiem przy pracy?

Aby móc mówić o zdarzeniu jako wypadku przy pracy, jego następstwem musi być powstanie urazu u pracownika bądź śmierć pracownika.

Pojęcie śmierci nie jest problematyczne w interpretacji. Śmierć należy utożsamiać z śmiercią pnia mózgu.

A co możemy uznać za uraz? Czy małe zadrapanie również będzie urazem?

Wcześniej w definicji wypadku przy pracy nie pojawiło się pojęcie urazu, jednak celowo wprowadzono taką zmianę aby sądy nie zajmowały się wypadkami bez urazowymi, które nie dają prawa do świadczeń.

Uraz to uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego. Przez uszkodzenie należy rozumieć zmiany w tkance lub narządach (również nadwyrężenie lub naruszenie tkanki rozumiane jako pogorszenie stanu zdrowia pracownika). Uraz obejmuje zarówno zmiany anatomiczne organizmu (w strukturze), jak i czynnościowe (w funkcjonowaniu) organizmu. Urazem będą również zaburzenia psychiczne.

Oceniając czy doszło do urazu znaczenie będzie mieć, czy pracownik w momencie wypadku był przewlekle chory (np. zwyrodnienia kręgosłupa). To bardzo ważne, bo za wypadek przy pracy nie można uznać zdarzenia, w następstwie którego doszło jedynie do ujawnienia się schorzenia samoistnego.

Dyskusje powoduje kwestia pogorszenia się stanu zdrowia pracownika, który już wcześniej borykał się z jakimiś problemami zdrowotnymi. Ostatecznie stanowisko w tym zakresie zajął Sąd Najwyższy, wskazując że taki kierunek wykładni może spowodować, że pracownicy dotknięci samoistną chorobą, w tym przypadku kręgosłupa, nigdy nie będą mogli ustalić wypadku przy pracy, jeżeli od razu nie ujawni się „uszkodzenie tkanki lub narządu ciała” (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2009 r. II PK 318/08).

Z tych względów również przyspieszenie procesu chorobowego lub jego pogorszenie może stanowić uraz jako następstwo wypadku przy pracy. Tutaj ponownie zaznaczam, że czym innym jest ujawnienie danego schorzenia a przyśpieszenie w jego rozwoju. Przy ujawnieniu nie ma wypadku przy pracy, ale przy przyspieszeniu w rozwoju choroby już jest.

Czas i miejsce objawienia się urazu czy moment zgonu nie ma istotnego znaczenia, należy skupić się na przyczynach urazu bądź zgonu. Musi ono być po prostu wynikiem tego zdarzenia.

Jeżeli chodzi o czynnik zewnętrzny powodujący uraz lub śmierć, to nie należy go utożsamiać z pojęciem przyczyny zewnętrznej. Przyczyna wywołuje zjawisko, a czynnik bezpośrednio działa na ciało pracownika. Czynnikiem zewnętrznym będzie np. element maszyny (bezpośrednio działający na ciało), który odłamał się na skutek awarii maszyny (przyczyna zewnętrzna).

Reklamy

Nagłe zdarzenie – co to znaczy?

800px-VysokePece1

Třinecké železárny

W pierwszym wpisie przedstawiłam Państwu definicję wypadku przy pracy. Czytamy tam, że wypadek to m.in. nagłe zdarzenie. Ale tak w praktyce to kiedy można powiedzieć, że zdarzenie jest nagłe?

Przede wszystkim nagłość odnosi się do czasu trwania zdarzenia. Pracownik nie może go oczekiwać ani spodziewać się. Zdarzenie to musi być nadzwyczajne i nie występujące na co dzień w toku pracy. Nagłe zdarzenie to takie, które zaskakuje pracownika swoim wystąpieniem.

Musimy wiedzieć, że nagłość ma dotyczyć wystąpienia zdarzenia i jego przebiegu, a nie skutków tego zdarzenia w postaci urazu czy śmierci. Przyczyna i skutek zdarzenia (uraz lub śmierć) nie muszą przecież nastąpić jednocześnie.

Warto tutaj zaznaczyć, że nagłość zdarzenia jest przeciwieństwem przyczyn wystąpienia choroby zawodowej. W przypadku choroby zawodowej jakiś czynnik działa na ciało pracownika przez dłuższy czas i w następstwie tego staje się on chory (np. wada wzroku u pracowników biurowych). Natomiast w przypadku wypadku przy pracy zdarzenie to jest nieprzewidywalne i praca w danym zawodzie nie musi wiązać się z powstaniem konkretnego urazu.

Zachęcam do zapoznania się z kilkoma orzeczeniami sądów, w których sądy zakwalifikowały bądź nie zakwalifikowały zdarzenia jako nagłego:

  • Zasłabnięcie ubezpieczonego rolnika, wskutek czego doszło do wciągnięcia jego ręki w pas klinowy kombajnu zbożowego podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, jest nagłym zdarzeniem wywołanym przyczyną zewnętrzną (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt I UK 205/07);

  • W konsekwencji nagłego zdarzenia zaistniałego w trakcie świadczenia pracy może dojść do pogorszenia stanu zdrowia pracownika już dotkniętego schorzeniem samoistnym i w takiej sytuacji również zaistnieje wypadek przy pracy, oczywiście o ile to zdarzenie istotnie i niewątpliwie wpłynie na zwiększenie już istniejącego uszczerbku na zdrowiu (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt III APa 8/14);

  • Pogorszenie stanu zdrowia bez związku z wykonywanymi zadaniami i będące skutkiem rozwoju samoistnego schorzenia nie będzie uznane za wypadek przy pracy, choćby wystąpiło nagle. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt III APa 8/14);

  • Wręczenie pracownikowi wypowiedzenia może stanowić dla niego zaskoczenie, nie uzasadnia to jednakże, by przypisywać mu cechę nagłości (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II PK 182/11);