Wypadek przy pracy bez umowy o pracę

chris-liverani-552022-unsplash

Chris Liverani

Tak to już u nas jest, że pracowanie na podstawie umowy o pracę nie jest wcale powszechne i stanowi nawet pewien przywilej. I teraz co w sytuacji gdy taki wypadek wystąpi, a pokrzywdzony pracownik pracuje na podstawie innej umowy? Czy mu też się należą jakiekolwiek pieniądze?

Wykonywanie czynności zawodowych na podstawie umowy o pracę nie stanowi jedynej możliwości uznania wypadku za wypadek przy pracy. Umowa o pracę stanowi jedną z wielu form wykonywania pracy, uzyskiwania wynagrodzenia czy robienia kariery. Wielu zawodów/funkcji nie można wykonywać w oparciu o umowę o pracę. Utożsamianie wypadku przy pracy tylko z tą formą zatrudnienia powodowałoby, że pracujący na podstawie innych umów bądź przepisów nie mogliby doznać wypadku przy pracy. Nie ulega jednak wątpliwości, że zdarzenie powstałe w związku z wykonywaniem przez nich czynności zawodowych także jest wypadkiem przy pracy.

Nasz ustawodawca wyszedł naprzeciw wszystkim pracownikom i w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wskazał, że:

Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas:

  1. uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe;
  2. wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  3. pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie;
  4. odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący, pobierania stypendium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych;
  5. wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych spółdzielni;
  6. wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
  7. wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1457 oraz z 2015 r. poz. 1045 i 1217);
  8. współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
  9. wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
  10. wykonywania zwykłych czynności związanych ze współpracą przy prowadzeniu działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
  11. wykonywania przez osobę duchowną czynności religijnych lub czynności związanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi;
  12. odbywania służby zastępczej;
  13. nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego przez słuchaczy pobierających stypendium;
  14. wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy;
  15. pełnienia przez funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej obowiązków służbowych.

Bezsprzecznie ww. osobom również należy się ochrona prawna w sytuacji wypadku przy pracy. Co najważniejsze jednak osoby te podlegają tej ochronie jeżeli z ich wynagrodzenia odprowadzana jest składka na ubezpieczenie wypadkowe.

Reklamy

Czy na podstawie jednego zdarzenia można otrzymać jednorazowe odszkodowanie osobno za wypadek przy pracy i osobno za chorobę zawodową?

rob-lambert-64186-unsplash

Rob Lambert

W ostatnim czasie otrzymałam bardzo ciekawe anonimowe pytanie, a mianowicie:

Czy można otrzymać jednorazowe odszkodowanie osobno za wypadek przy pracy i osobno za chorobę zawodową na podstawie jednego zdarzenia?

Moje poszukiwania jakichkolwiek przepisów ustawy w tym temacie zakończyły się fiaskiem.

Odpowiedź odnalazłam dopiero w orzeczeniu Sądu Najwyższego, który w 2011 r. pochylił się nad tym problemem prawnym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II UK 56/11). Sąd Najwyższy analizował sytuację, w której pracownik stracił przytomność na skutek zatrucia oparami farby. Jak się później okazało, opary farby miały wpływ na jego zdrowie na długo przed zdarzeniem. Pracownik doznał zatem choroby zawodowej, która ujawniła się podczas pracy poprzez utratę przytomności. To samo zdarzenie zostało zakwalifikowane jako wypadek przy pracy.

Zdaniem Sądu Najwyższego nie można wykluczyć takiej sytuacji, w której zdarzenie można stanowić jednocześnie objaw choroby zawodowej oraz wypadek przy pracy. Wypłata jednorazowego odszkodowania za każde z tych zdarzeń może mieć jednak miejsce wyłącznie wtedy, gdy następstwem wypadku przy pracy będzie jakiś inny uraz, niezwiązany z chorobą zawodową np. złamanie ręki po upadku na skutek utraty przytomności po zatruciu oparami farby. W takiej sytuacji pracownik nie otrzyma dwóch jednorazowych odszkodowań, tylko jedno ustalone w oparciu o zsumowanie uszczerbków na zdrowiu z dwóch tytułów (złamania ręki i zatrucia oparami). Co istotne obowiązuje wówczas ograniczenie – można ustalić maksymalnie 100 % uszczerbek na zdrowiu.

Podsumowując, odpowiedź na pytanie anonimowego internauty zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Jeżeli jednak na skutek wypadku doznano dodatkowych urazów, nie zostaną co prawda wypłacone dwa jednorazowe odszkodowania, ale przy określaniu wysokości zostaną wzięte pod uwagę dwa uszczerbki na zdrowiu (z tytułu choroby zawodowej i urazu nabytego w wypadku).

Czy roszczenie o wypłatę jednorazowego odszkodowania za wypadek przy pracy ulega przedawnieniu?

rawpixel-552391-unsplash

Rawpixel

Pytanie to ma duże znaczenie, bo wniosek o wypłatę jednorazowego odszkodowania można złożyć dopiero po zakończeniu leczenia i rehabilitacji. Wielu ubezpieczonych obawia się, że przewidziany jest jakiś termin na złożenie tego wniosku i z powodu długotrwałego leczenia pieniądze im po prostu przepadną.

W przepisach prawa nie znajduje się natomiast przepis, który wprost wskazywałby czy roszczenie o wypłatę jednorazowego odszkodowania za wypadek ulega przedawnieniu. Niektórzy automatycznie wskazują na 2 lub 3 letni termin od dnia wypadku, wskazując na podobny charakter roszczenia do roszczeń odszkodowawczych z kodeksu cywilnego. Takie myślenie jest jednak błędne!

Roszczenie o wypłatę jednorazowego odszkodowania za wypadek nie ulega przedawnieniu.

Powyższe potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku  z dnia 8 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II UK 23/07).

W przeciwnym razie możliwość złożenia wniosku dopiero po zakończeniu leczenia i rehabilitacji godziłaby w prawa ubezpieczonych.

Leworęczność a wysokość jednorazowego odszkodowania za uraz ręki podczas wypadku przy pracy

rawpixel-761493-unsplash

Rawpixel

Jesteś leworęczny? Koniecznie zgłoś to lekarzowi orzecznikowi podczas badania mającego na celu ustalenie wysokości uszczerbku na zdrowiu powstałego na skutek wypadku przy pracy!

Wysokość jednorazowego odszkodowania zależy od dwóch czynników:

– wysokości uszczerbku na zdrowiu ubezpieczonego,

– wysokości miesięcznego przeciętnego wynagrodzenia.

Za każdy 1 % uszczerbku na zdrowiu ubezpieczonemu przysługuje 20% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Od 01 kwietnia 2017 r. do 31 marca 2018 r. kwota ta wynosi 809 zł. Ustalając uszczerbek na zdrowiu lekarz orzecznik stosuje się do tabeli oceny procentowej stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu (można zapoznać się z nią pod linkiem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20022341974/O/D20021974.pdf)

W stosunku do kończyn górnych w tabeli rozróżniono rękę lewą oraz rękę prawą. Widełki procentowe dla ręki prawej są inne niż dla ręki lewej. Zawsze w stosunku do ręki prawej przewidziana jest możliwość orzeczenia większego procentowego uszczerbku na zdrowiu.

Na końcu tabeli ustawodawca dodał jednak następujący zapis: Przy uszkodzeniach kończyn górnych u osób leworęcznych stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ustala się według zasad przewidzianych w tabeli, przyjmując dla uszkodzeń ręki prawej procenty ustalone dla ręki lewej, a dla uszkodzenia ręki lewej procenty ustalone dla ręki prawej.

Zaledwie od 8 do 15 % społeczeństwa jest leworęczna. Takim zapisem ustawodawca wychodzi naprzeciw osobom leworęcznym, dla których złamanie lewej ręki jest porównywalne w skutkach do złamania ręki prawej przez osoby praworęczne.

Tytułem przykładu za złamanie kości ramiennej z niewielkim przemieszczeniem i zaburzeniem osi – w zależności od zmian wtórnych i upośledzenia funkcji kończyny lekarz orzecznik może orzec w przypadku ręki prawej od 5 % do 15 % uszczerbku, natomiast ręki lewej od 5 % do 10 % uszczerbku. Zgłoszenie lekarzowi orzecznikowi leworęczności pozwoli na zyskanie nawet 4.045 zł (5% x 809 zł)! Pamiętajmy o tym!

Ile czasu ma ZUS na wydanie decyzji w sprawie jednorazowego odszkodowania?

emma-matthews-558684-unsplash

Emma Matthews

Składamy wniosek o wypłatę jednorazowego odszkodowania, potem kierują nas na komisję lekarską i zastanawiamy się ile będziemy czekać na jakikolwiek odzew z ZUSu…

W przepisach prawa nie jest wprost wskazane, ile czasu ma ZUS na wydanie decyzji w sprawie jednorazowego odszkodowania. Czas oczekiwania zależy od wielu elementów poprzedzających wydanie decyzji przez ZUS.

Po złożeniu wniosku o wypłatę jednorazowego odszkodowania ZUS ma 7 dni na wyznaczenie terminu badania ubezpieczonego przez lekarza orzecznika. Natomiast lekarz orzecznik nie ma żadnego ustawowego terminu na wydanie orzeczenia o wysokości uszczerbku na zdrowiu. Ubezpieczonemu zostaje doręczone orzeczenie, bowiem może on je zaskarżyć w terminie 14 dni. Dopiero po upływie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia ubezpieczonemu staje się ono prawomocne i można na jego podstawie orzekać już o wysokości o jednorazowego odszkodowania. Orzeczenie zostaje doręczona do ZUSu, który w ciągu 14 dni od otrzymania od otrzymania orzeczenia od lekarza orzecznika wydaje decyzje o wypłacie jednorazowego odszkodowania. Jeżeli po doręczeniu orzeczenia lekarza orzecznika ZUS ma obowiązek wyjaśnić jeszcze jakieś niezbędne okoliczności, termin 14 dniowy liczy się od dnia wyjaśnienia ostatniej z tych okoliczności.

Natomiast na wypłatę jednorazowego odszkodowania ZUS ma 30 dni od dnia wydania decyzji.

Podsumowując wydanie decyzji w sprawie jednorazowego odszkodowania nie nastąpi szybciej niż po ok. 1,5 miesiąca od dnia złożenia wniosku…