Brak informacji od pracodawcy o ryzyku zawodowym jako współprzyczyna wypadku przy pracy

lalo-758625-unsplash

Lalo

Ryzyko zawodowe – hasło znane wszystkim. Są zawody, których wykonywanie jest groźne dla zdrowia. Najlepszy przykład – górnik.

Z statystyk wynika jednak, że cały sektor przemysłu jest najbardziej niebezpieczny. Czasami możemy zdawać sobie z tego sprawę, a czasami nie. Taka zwykła nieskomplikowana linia produkcyjna na pierwszy rzut oka może wydawać się całkiem bezpieczna.

Co jeżeli podejmiemy taką pracę bo będziemy myśleć, że nie stwarza ona zagrożenia a nikt nie wyprowadzi nas z błędu? Czy jak dojdzie do wypadku możemy mówić o tym, że brak wiedzy był jego współprzyczyną?

W kodeksie pracy ustawodawca nałożył na pracodawcę obowiązek informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.

W sytuacji spowodowania przez pracownika wypadku przy pracy poprzez naruszenie zasad ochrony przed zagrożeniami, należy zbadać czy pracodawca poinformował o tych zasadach a także o ryzyku zawodowym pracownika. Jeżeli pracodawca nie wywiązał się ze swojego obowiązku, nie będzie można pracownikowi przypisać wyłącznej winy w spowodowaniu wypadku. To natomiast pozwoli pracownikowi na zachowanie praw do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.

 

Reklamy

Uraz lub śmierć koniecznym następstwem wypadku przy pracy

piron-guillaume-492636-unsplash

Piron Guillaume

W codzienności każdego pracownika mogą wystąpić niespodziewane zdarzenia. Ale czy każde z nich będzie wypadkiem przy pracy?

Aby móc mówić o zdarzeniu jako wypadku przy pracy, jego następstwem musi być powstanie urazu u pracownika bądź śmierć pracownika.

Pojęcie śmierci nie jest problematyczne w interpretacji. Śmierć należy utożsamiać z śmiercią pnia mózgu.

A co możemy uznać za uraz? Czy małe zadrapanie również będzie urazem?

Wcześniej w definicji wypadku przy pracy nie pojawiło się pojęcie urazu, jednak celowo wprowadzono taką zmianę aby sądy nie zajmowały się wypadkami bez urazowymi, które nie dają prawa do świadczeń.

Uraz to uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego. Przez uszkodzenie należy rozumieć zmiany w tkance lub narządach (również nadwyrężenie lub naruszenie tkanki rozumiane jako pogorszenie stanu zdrowia pracownika). Uraz obejmuje zarówno zmiany anatomiczne organizmu (w strukturze), jak i czynnościowe (w funkcjonowaniu) organizmu. Urazem będą również zaburzenia psychiczne.

Oceniając czy doszło do urazu znaczenie będzie mieć, czy pracownik w momencie wypadku był przewlekle chory (np. zwyrodnienia kręgosłupa). To bardzo ważne, bo za wypadek przy pracy nie można uznać zdarzenia, w następstwie którego doszło jedynie do ujawnienia się schorzenia samoistnego.

Dyskusje powoduje kwestia pogorszenia się stanu zdrowia pracownika, który już wcześniej borykał się z jakimiś problemami zdrowotnymi. Ostatecznie stanowisko w tym zakresie zajął Sąd Najwyższy, wskazując że taki kierunek wykładni może spowodować, że pracownicy dotknięci samoistną chorobą, w tym przypadku kręgosłupa, nigdy nie będą mogli ustalić wypadku przy pracy, jeżeli od razu nie ujawni się „uszkodzenie tkanki lub narządu ciała” (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2009 r. II PK 318/08).

Z tych względów również przyspieszenie procesu chorobowego lub jego pogorszenie może stanowić uraz jako następstwo wypadku przy pracy. Tutaj ponownie zaznaczam, że czym innym jest ujawnienie danego schorzenia a przyśpieszenie w jego rozwoju. Przy ujawnieniu nie ma wypadku przy pracy, ale przy przyspieszeniu w rozwoju choroby już jest.

Czas i miejsce objawienia się urazu czy moment zgonu nie ma istotnego znaczenia, należy skupić się na przyczynach urazu bądź zgonu. Musi ono być po prostu wynikiem tego zdarzenia.

Jeżeli chodzi o czynnik zewnętrzny powodujący uraz lub śmierć, to nie należy go utożsamiać z pojęciem przyczyny zewnętrznej. Przyczyna wywołuje zjawisko, a czynnik bezpośrednio działa na ciało pracownika. Czynnikiem zewnętrznym będzie np. element maszyny (bezpośrednio działający na ciało), który odłamał się na skutek awarii maszyny (przyczyna zewnętrzna).

Jakie zdarzenie jest wypadkiem przy pracy?

ScaffoldingW zasadzie podstawowym pytaniem z jakim zwracają się osoby poszkodowane w wyniku wypadku jest pytanie, czy dane zdarzenie, w wyniku którego doszło np. do złamania nogi, ręki, czy zwichnięcia stawu kolanowego kwalifikuje się jako wypadek przy pracy.

Wypadek przy pracy to zdarzenie, w związku z którym prawo łączy wiele następstw. Przede wszystkim wypłatę świadczeń na rzecz poszkodowanego pracownika. Aby jednak skutecznie móc żądać ich wypłaty należy zadbać o wszczęcie określonej procedury po wypadku i sporządzenie potrzebnych dokumentów.

Podstawową wiedzą jaką musim posiąść osoba poszkodowana w wyniku wypadku, to określenie jakie zdarzenie jest wypadkiem przy pracy.

Definicja wypadku przy pracy została zawarta w art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Art. 3. 1. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.”

Przedkładając powyższy przepis na mowę bardziej zrozumiałą, wyróżnić można 4 przesłanki, które muszą zaistnieć aby zdarzenie było uznane za wypadek przy pracy:

  1. Wystąpienie nagłego zdarzenia
  2. Przyczyna zewnętrzna zdarzenia
  3. Uraz lub śmierć jako następstwo zdarzenia
  4. Wystąpienie zdarzenia
  • podczas/w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
  • podczas/w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia na rzecz pracodawcy nawet bez polecenia,
  • w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Wszystkie te przesłanki są celowo określone pojęciami nieostrymi, wymagającymi dalszej interpretacji, a często i zaangażowania adwokata w celu ustalenia, czy dane zdarzenie może się kwalifikować jako wypadek przy pracy. W każdej sprawie wszystko zależy od konkretnych okoliczności.

Jako że gdybyśmy chcieli w niniejszym artykule omówić szerzej wyżej wskazane przesłanki, to zamiast wpisu wyszłaby nam pewnie mała książą, to interpretacji każdej z przesłanek poświęcę kolejne odrębne wpisy, ponieważ jest to bardzo obszerna tematyka.

Dodać jeszcze należy, iż Ustawodawca poszerzył możliwość zaliczenia zdarzenia do wypadku przy pracy poprzez treść ustępu 2 art. 3 przywołanej ustawy.

Na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do świadczeń określonych w ustawie, traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

1) w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone w ust. 1, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań;

2) podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;

3) przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.”

Ten zapis poszerzył możliwość uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. Łatwo zauważyć, że podróż służbowa czy szkolenie nie stanowi wykonywania przez pracownika pracy, ale ma charakter obowiązkowy. Właśnie z tego powodu prawodawca zdecydował się na ochronę pracownika również w tym czasie.

Prawodawca oprócz ogólnej definicji wypadku przy pracy, w tym samym artykule wskazał już na konkretne sytuacje, które również stanowić będą wypadek przy pracy.

Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas:

  1. uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe;
  2. wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  3. pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie;
  4. odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący, pobierania stypendium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych;
  5. wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych spółdzielni;
  6. wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
  7. wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1457 oraz z 2015 r. poz. 1045 i 1217);
  8. współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
  9. wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
  10. wykonywania zwykłych czynności związanych ze współpracą przy prowadzeniu działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
  11. wykonywania przez osobę duchowną czynności religijnych lub czynności związanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi;
  12. odbywania służby zastępczej;
  13. nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego przez słuchaczy pobierających stypendium;
  14. wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy;
  15. pełnienia przez funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej obowiązków służbowych.

Warto wiedzieć, jakie zdarzenie może być uznane za wypadek przy pracy, aby gdy zajdzie taka potrzeba zareagować w odpowiedni sposób i jak najszybciej wszcząć odpowiednie procedury.

Co istotne i co warto podkreślić od wypadku przy pracy odróżnia się wypadek w drodze do/z pracy, który został omówiony w tym wpisie.