Wypadek przy pracy a upojenie alkoholowe

sergio-alves-santos-651676-unsplash

Sergio Alves Santo

Alkohol a praca. Wiadomo, że to połączenie jest zakazane w każdym zawodzie.

Co ciekawe jednak, bycie pijanym w trakcie wypadku przy pracy nie przesądza jeszcze o utracie prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. Przepis, z którego pochopnie można wyciągać wniosek odwrotny brzmi następująco:

Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują również ubezpieczonemu, który, będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku.

Analizując powyższy zapis, szczególną uwagę trzeba zwrócić na wyrażenie „przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku”. Na początek zaznaczmy, że w praktyce rzadko przyczyna wypadku jest tylko jedna. Pijany pracownik musi znacznie przyczynić się do powstania wypadku przy pracy. „Znacznie” oznacza, że jego zachowanie jest tą przyczyną o większej sile sprawczej wypadku od innych przyczyn. Należy ustalić, że gdyby nie stan nietrzeźwości pracownika, do wypadku by nie doszło.

W związku z powyższym mając świadomość, że było się pijanym bądź odurzonym w momencie wypadku lepiej nie brać od razu całej winy za wypadek na siebie. Pozwólmy zbadać okoliczności wypadku, bowiem może się okazać że nietrzeźwość/odurzenie pracownika była tylko jedną z wielu składowych.

Konieczne będzie jednak poddanie się badaniom na ustalenie zawartości alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w organizmie gdy zażąda tego pracodawca. Jeżeli pracownik odmówi poddania się badaniu lub będzie zachowywał się w sposób uniemożliwiający ich przeprowadzenie utraci prawo do świadczeń. Ewentualnie pracownik może udowodnić, że istniały przyczyny, które uniemożliwiły poddanie się temu badaniu i wtedy zachowa prawo do świadczeń. Jest to jednak już bardziej skomplikowane i ryzykowne. Koszty badania początkowo ponosi kierujący na badania, a ubezpieczony zwraca ten koszt tylko wtedy jak zostanie pozbawiony prawa do świadczeń.

 

Reklamy

Kiedy pracownikowi nie przysługują świadczenia w związku z wypadkiem przy pracy?

m0851-55542-unsplash

m0851

Czy zawsze jak mamy wypadek przy pracy przysługują nam świadczenia?

Ustawodawca przewidział dwie sytuacje, w których pracownikowi nie przysługują świadczenia w ubezpieczenia wypadkowego w związku z wypadkiem przy pracy. Pierwsza, gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Drugą, gdy ubezpieczonemu, który, będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku. Sytuacja związana z nietrzeźwością lub odurzeniem została opisana tutaj. Ten wpis poświęcony zostanie sytuacji pierwszej.

Najpierw należy zastanowić się nad wyrażeniem „naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia”. Tak naprawdę w naszym prawie nie istnieją przepisy, które wprost nakazywałyby dbać nam o swoje zdrowie i życie. Ustawodawcy zapewne chodziło o przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy. W praktyce pracownik powinien zostać przeszkolony w tym zakresie. Inaczej nie można mu zarzucić, że naruszył przepisy, o których istnieniu nie miał pojęcia. Jego zachowanie nie będzie wtedy po prostu bezprawne.

Kluczową kwestią jest, że to naruszenie przepisów musi być wyłączną przyczyną wypadku. Jak wynika ze statystyk, w praktyce rzadko przyczyna wypadku jest tylko jedna. To właśnie ta okoliczność otwiera furtkę do ustalenia, że pracownik nie może zostać pozbawiony prawa do świadczeń. Wystarczy wykazać, że przyczyn wypadku było więcej i nie każda wynikała z zachowania pracownika. Bez znaczenia pozostaje siła sprawcza każdej z przyczyn. Wtedy zachowanie pracownika nie będzie już wyłączną przyczyną.

Pozostaje jeszcze wina umyślna lub rażące niedbalstwo pracownika. Winę umyślną można przypisać pracownikowi gdy jego zachowanie było świadome i pracownik wiedział, że jego skutkiem będzie wypadek przy pracy. Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 13 października 2016 r. (sygn. akt III AUa 371/16) wskazał, że „wystąpienie jakiegokolwiek czynnika, niezależnego od poszkodowanego, uniemożliwia przyjęcie wyłącznej przyczyny leżącej po stronie poszkodowanego. Wówczas nawet przy stwierdzeniu winy umyślnej pracownika, zachowuje on prawo do świadczeń.” Natomiast rażące niedbalstwo wynika z nieznajomości zasad i przepisów, które pracownik powinien znać lub z niedostosowania się do zasad i przepisów będąc przekonanym o braku konieczności ich stosowania.

Podsumowując, w praktyce wcale nie jest łatwo wypełnić wszystkie przesłanki do pozbawienia prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego z powodu wyłącznej winy pracownika za wypadek przy pracy.

Przyczynienie ubezpieczonego do wypadku przy pracy a wysokość świadczeń

scott-blake-1143099-unsplash

Scott Blake

Często klienci pytają mi się czy im się cokolwiek należy bo oni przecież też przyczynili się do wypadku.

Tylko w dwóch sytuacjach ubezpieczony jest zupełnie pozbawiony prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego z tytułu wypadku przy pracy:

– gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa;

– gdy ubezpieczonemu, który, będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku.

Natomiast jeżeli przyczynienie się ubezpieczonego do spowodowania wypadku nie wypełnia znamion powyższych sytuacji, przysługują mu prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.

Ok, ale czy przyczynienie pracownika nie spowoduje zmniejszenia świadczeń?

Przyczynienie co do zasady nie wpływa na wysokość świadczeń. ZUS nie miarkuje świadczeń w zależności od stopnia przyczynienia ubezpieczonego, bowiem świadczenia ustalane są w sposób zryczałtowany. Dla zobrazowania odsyłam do wpisu o wysokości jednorazowego odszkodowania oraz wysokości zasiłku chorobowego.

Przyczynienie będzie wpływać jednak na wysokość świadczeń wypłacanych z OC pracodawcy.

Wysokość odszkodowania dla rodziny za śmierć przy wypadku przy pracy

jace-afsoon-118900-unsplash

Jace & Afsoon

Wysokość jednorazowego odszkodowania dla członków rodziny za śmierć ubezpieczonego na skutek wypadku przy pracy zależy od stopnia pokrewieństwa oraz ilości osób uprawnionych.

Jeżeli uprawniony jest tylko jeden członek rodziny przysługuje ono w wysokości:

–  18-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawnionymi są małżonek lub dziecko;

–  9-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawniony jest inny członek rodziny (na krąg uprawnionych wskazywałam w tym wpisie).

Jeżeli do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie:

– małżonek i jedno lub więcej dzieci – 18-krotne przeciętne wynagrodzenie, zwiększone o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie na każde dziecko, kwotę jednorazowego odszkodowania dzieli się w równych częściach między uprawnionych.

– dwoje lub więcej dzieci – 18-krotne przeciętne wynagrodzenie, zwiększone o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie na drugie i każde następne dziecko, kwotę jednorazowego odszkodowania dzieli się w równych częściach między uprawnionych.

Jeżeli obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie inni członkowie rodziny, każdemu z nich odszkodowanie przysługuje w wysokości 3,5-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom.

Natomiast gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są tylko członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci, odszkodowanie to przysługuje w wysokości 9-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, zwiększonej o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie, na drugiego i każdego następnego uprawnionego. Kwotę jednorazowego odszkodowania dzieli się w równych częściach między uprawnionych.

Gdy jeszcze za życia ubezpieczonego wypłacono mu jednorazowe odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu powstały na skutek tego samego wypadku, odszkodowanie dla rodziny pomniejsza się o tą już wcześniej wypłaconą kwotę.

 

Jednorazowe odszkodowanie dla rodziny zmarłego w wypadku przy pracy

mike-scheid-704840-unsplash

Mike Scheid

Wypadek przy pracy nosi miano śmiertelnego, jeżeli ubezpieczony zmarł w ciągu 6 miesięcy od dnia wypadku przy pracy, w związku z urazami powstałymi w tym wypadku. Rodzinie ubezpieczonego przysługuje wówczas jednorazowe odszkodowanie od ZUS.

Uprawnionymi członkami rodziny są:

– małżonek (chyba, że orzeczono sądownie separację),

– dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione oraz przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej, spełniające w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty warunki uzyskania renty rodzinnej;

– rodzice, osoby przysposabiające, macocha oraz ojczym, jeżeli w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe lub jeżeli ubezpieczony lub rencista bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania albo jeżeli ustalone zostało wyrokiem lub ugodą sądową prawo do alimentów z jego strony.

Co najważniejsze, jednorazowe odszkodowanie przysługuje członkom rodziny ubezpieczonego niezależnie od stopnia przyczynienia się ubezpieczonego do spowodowania wypadku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2003 r., sygn. akt II UK 194/02).