Błędne orzeczenie lekarskie a wypadek przy pracy

martin-brosy-758535-unsplash

Martin Brosy

Obowiązkiem pracodawcy jest skierowanie pracownika na wstępne i okresowe badania lekarskie. Częstotliwość okresowych badań uzależniona jest od rodzaju pracy i środowiska, w którym ją świadczymy np. mikroklimatu, hałasu, pracy przy komputerze.

W praktyce często badania lekarskie dla zakładu pracy przeprowadza zaprzyjaźniony lekarz, który w orzeczeniu lekarskim niekoniecznie ujawnia wszystkie aspekty zdrowia pracownika.

Jaki wpływ na ustalenie wypadku przy pracy ma błędne orzeczenie lekarskie? Czy okoliczność ta ma jakieś znaczenie?

W tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 1999 r. (sygn. akt II UKN 208/99) w następujący sposób: „Zaświadczenie lekarskie, które zawiera obiektywnie błędną ocenę zdolności pracownika do wykonywania pracy, nie zapewnia właściwej ochrony przed szkodliwymi w konkretnym stanie zdrowia warunkami pracy, a dopuszczenie pracownika do wykonywania pracy na podstawie aktualnego okresowego orzeczenia lekarskiego – obiektywnie błędnego – może stanowić zewnętrzną przyczynę wypadku w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy wypadkowej.”

Podsumowując, błędne orzeczenie lekarskie stanowić może zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy.

Rozpoczęcie pracy w stanie nietrzeźwości

eeshan-garg-263528-unsplash

Eeshan Garg

Co jeżeli pracownik był pijany już w momencie gdy przyszedł do pracy? I co więcej rozpoczął jej wykonywanie? Kto będzie winny za wypadek przy pracy? Czy to będzie wypadek przy pracy?

Analizując zagadnienie wpływu nietrzeźwości pracownika na winę za wypadek przy pracy natrafiłam na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2006 r. (sygn. akt I UK 127/05). Sąd Najwyższy zajmował się sprawą, w której pracownik zmarł na skutek prowadzenia koparki w stanie nietrzeźwości (ponad 3 promile alkoholu we krwi). Co najistotniejsze pracownik ten w momencie przyjścia do pracy był już nietrzeźwy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku przedstawił następujące stanowisko:

 „Związek zdarzenia z pracą ma charakter normatywny. O tym, czy nastąpiło ono w związku z wykonywaniem pracy nie decyduje zatem faktyczne, fizyczne przebywanie w miejscu świadczenia pracy, bowiem samo fizyczne stawienie się w miejscu pracy nie wyczerpuje treści obowiązku świadczenia pracy, jeżeli pracownik nie jest gotowy do jej wykonywania. Świadczenie pracy w rozumieniu ustawy wypadkowej nie może być rozumiane jako samo przebywanie w zakładzie pracy, fizyczna tam obecność pracownika, ale pozostawanie pracownika w dyspozycji pracodawcy. Warunkiem pozostawania w dyspozycji pracodawcy jest gotowość pracownika do pracy – subiektywny zamiar wykonywania pracy i obiektywna możliwość jej świadczenia. Nietrzeźwość pracownika wyłącza z istoty rzeczy jego gotowość do pracy. Pracodawca nie tylko nie może w takim przypadku dysponować osobą pracownika, ale zobowiązany jest odmówić dopuszczenia go do pracy. Ponadto, samo doświadczenie życiowe podpowiada, iż spożycie tak dużej ilości alkoholu wyłącza możliwość świadczenia pracy. Okoliczności przedmiotowego wypadku świadczą, że poszkodowany pracownik w chwili nieszczęśliwego zdarzenia miał w znacznym stopniu wyłączoną świadomość. Stan psychofizyczny poszkodowanego w związku z nadużyciem alkoholu powodował, że nie był on w stanie wykonywać prawidłowo jakichkolwiek czynności życia codziennego. Oceniając wyżej wskazane okoliczności sprawy, uznać należy za chybione stanowisko sądów niższych instancji, iż fakt, że w chwili podjęcia pracy ojciec wnioskodawców był w stanie nietrzeźwości, nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do zerwania związku z pracą, wywodzone z samego faktu, że pracownik świadczył pracę i uległ wypadkowi.”

Sąd Najwyższy w tym orzeczeniu stanął na stanowisku, zgodnie z którym stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości powoduje od razu zerwanie związku z pracą, nawet w przypadku jej wykonywania. Spowodowanie wówczas przez nietrzeźwego pracownika  wypadku noszącego cechy wypadku przy pracy nie będzie mogło zostać uznane za wypadek przy pracy.

Czy pracownik musi wykazać, że nie ponosi winy za wypadek przy pracy?

christopher-burns-368617-unsplash

Christopher Burns

Był wypadek przy pracy, ale pracownik nie ponosi za niego winy. Kto to musi wykazać?

Ubezpieczony jest zupełnie pozbawiony prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego z tytułu wypadku przy pracy m.in. gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Chociaż ustawodawca posługuje się wyrażenie „udowodnione naruszenie” nie wskazał, kto to naruszenie ma udowodnić. Nie wskazał również, czy istnieje domniemanie przyczynienia bądź nieprzyczynienia się ubezpieczonego do wypadku przy pracy. Ustawodawca posłużył się wyrazem „udowodnione” aby zaznaczyć, że przyczynienie ubezpieczonego musi być bezsprzeczne.

Według poglądów doktryny, zapis ustawy można rozumieć w ten sposób, że obowiązek udowodnienia okoliczności wyłączających prawo ubezpieczonego do świadczeń ciąży na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. To ZUS jako podmiot wypłacający świadczenia ma największy interes w tym, aby udowodnić przyczynienie się ubezpieczonego do wypadku. Jeżeli zatem ZUS chce odmówić wypłaty świadczenia ubezpieczonemu, musi przedstawić dowody na jego winę wypadku i to taką, która skutkuje utratą przez niego świadczeń.

Bez wątpienia w postępowaniu dotyczącym wypłaty świadczeń nie można zastosować zasad obowiązujących w prawie cywilnym tj. dowody na poparcie faktu przedstawia ten, kto z faktu tego wywodzi dla siebie korzyść. Gdyby taka zasada obowiązywała również na gruncie tej ustawy, w jej treści musiałoby się znaleźć wyraźne odesłanie w tym zakresie. Takiego odesłania ustawodawca nie zawarł jednak w przedmiotowej ustawie.

 

Wypadek przy pracy na terenie obcego zakładu pracy

patrick-hendry-532214-unsplash

Patrick Hendry

Wykonywanie niektórych zawodów wiąże się z odwiedzaniem kontrahentów czy po prostu pracą na terenie obcego zakładu pracy.

Kto jest wtedy odpowiedzialny za wszczęcie i przeprowadzenie procedur w związku z wypadkiem przy pracy? Pracodawca poszkodowanego pracownika czy pracodawca zakładu pracy, na ternie którego on przebywał?

Zespół powypadkowy powołuje pracodawca poszkodowanego. Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku dokonuje zespół powypadkowy, w obecności przedstawiciela pracodawcy, na którego terenie miał miejsce wypadek.

Pracodawca, na którego terenie miał miejsce wypadek ma również inne obowiązki, w szczególności:

  • zapewnić udzielenie pomocy poszkodowanemu,
  • zabezpieczyć miejsce wypadku,
  • zawiadomić niezwłocznie o wypadku pracodawcę poszkodowanego,
  • udostępnić miejsce wypadku i niezbędne materiały oraz udzielić informacji i wszechstronnej pomocy zespołowi powypadkowemu ustalającemu okoliczności i przyczyny wypadku.

Pracodawcy ci mogą się jednak dogadać, że procedurą ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku zajmie się pracodawca, na którego terenie miał miejsce wypadek. Sporządzoną dokumentację powypadkową przekaże on pracodawcy poszkodowanego pracownika.

Karta wypadku w związku z wypadkiem przy pracy

beatriz-perez-moya-111685-unsplash

Beatriz Perez Moya

Karta wypadku jest sporządzana w celu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, mającego miejsce podczas wykonywania czynności na podstawie innej umowy niż umowa o pracę. Chodzi o osoby poszkodowane w wypadku, które nie są pracownikami ale w związku z wykonywanymi czynnościami odprowadzają składki na ubezpieczenie wypadkowe. Wykaz rodzajów umów, do których zastosowanie ma karta wypadku zamieściłam w poprzednim wpisie.

Natomiast w tym wpisie opisałam całą procedurę sporządzania protokołu wypadkowego. Mimo iż zarówno protokół powypadkowy jak i karta wypadku zawierają wynik ustaleń dotyczących okoliczności i przyczyn wypadku, inaczej ukształtowana jest procedura sporządzania tych dokumentów. Dla obu tych dokumentów wydano osobne rozporządzenia.

Poszkodowani są zobowiązani do zawiadomienia odpowiedniej osoby o wypadku przy pracy. Ustawa wypadkowa dokładnie wskazuje, kto w przypadku konkretnej umowy jest odpowiedzialny za sporządzenie karty wypadku i to właśnie tą osobę musi zawiadomić poszkodowany. Najczęściej jest to osoba, na rzecz której wykonujemy dane czynności. Tytułem przykładu: zleceniobiorca informuje zleceniodawcę, poseł informuje Kancelarię Sejmu, duchowny informuje właściwą zwierzchnią instytucję diecezjalną lub zakonną.

Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wypadku podmioty obowiązane do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku muszą powiadamiać pisemnie właściwą terenową jednostkę organizacyjną ZUS o wszczęciu postępowania dotyczącego ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Co więcej, w postępowaniu tym może uczestniczyć przedstawiciel ZUS.

Podmioty ustalają okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy, w szczególności przez:

  • zabezpieczenie miejsca wypadku w sposób pozwalający odtworzyć jego okoliczności;
  • dokonanie oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadanie warunków wykonywania pracy i innych okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku;
  • wysłuchanie wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala;
  • zebranie informacji dotyczących wypadku od świadków wypadku;
  • zebranie innych dowodów dotyczących wypadku, uznanych za niezbędne.

Po ustaleniu wszystkich okoliczności podmioty te w karcie wypadku stwierdzają czy zdarzenie stanowiło wypadek przy pracy. Jeżeli wynik jest negatywny, muszą udowodnić i wskazać dowody stanowiących podstawę takiego stwierdzenia. Kartę wypadku muszą sporządzić w ciągu 14 dni od zawiadomienia o wypadku. Karta wypadku musi być sporządzona zgodnie z oficjalnym wzorem. Kartę wypadku sporządza się w 3 egzemplarzach (dla podmiotu ustalającego, dla poszkodowanego lub uprawnionego członka rodziny, dla ZUS jeżeli ustalono wypadek przy pracy).

Podmiot sporządzający kartę wypadku musi powiadomić poszkodowanego lub członka jego rodziny uprawnionego do jednorazowego odszkodowania o możliwości zgłoszenia uwag i zastrzeżeń  do ustaleń zawartych w karcie wypadku.

Do karty wypadku dołącza się zapis wyjaśnień poszkodowanego i informacji uzyskanych od świadków wypadku, a także inne dokumenty zebrane w czasie ustalania okoliczności i przyczyn wypadku, w szczególności dokumenty sporządzone z oględzin miejsca wypadku, inne dowody dotyczące wypadku uznane za niezbędne do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, a także uwagi i zastrzeżenia do ustaleń zawartych w karcie wypadku zgłoszone przez poszkodowanego lub uprawnionego członka rodziny.